View Categories

Phụ lục A.2. Tính mùa vụ (Seasonality)

Mục lục

Cập nhật ấn bản (31/03/2011). NOAA Atlas 14 Tập 6 thay thế Tập 1 cho ước lượng tần suất mưa ở đông nam California. Xem tài liệu Tập 6 để biết dữ liệu và phương pháp dùng cho California.

1. Giới thiệu

Lượng mưa cực đoan trong vùng bán khô hạn tây nam Hoa Kỳ có thể thay đổi theo mùa. Nói chung:

  • Phần tây của khu vực dự án (tây Nevada đến đông nam California) nhận mưa lớn nhất vào mùa đông (tháng 11–2).
  • Từ tháng 3–5, khí hậu chuyển sang mưa chủ yếu mùa xuân ở phần bắc của khu vực (gồm phần lớn Nevada và một phần Utah).
  • Phần nam (toàn bộ Arizona, New Mexico và một phần đông nam của California, Nevada, Utah) nhận mưa lớn nhất vào mùa hè (tháng 6–8) gắn với gió mùa.

Để mô tả tính mùa vụ của mưa cực đoan trên toàn vùng, các quan trắc vượt những xác suất vượt quá hằng năm (AEP) nhất định được xem xét theo từng vùng dùng trong phân tích (Hình 4.4.1, 4.4.2). Các biểu đồ vượt quá theo tháng được cung cấp trên PFDS.

2. Phương pháp

Lập các biểu đồ vượt quá thể hiện tỷ lệ % số sự kiện vượt các AEP đã chọn theo từng tháng cho mỗi vùng. Các phân vị (quantile) lấy từ chuỗi cực đại năm ở mỗi trạm trong vùng (Mục 4.2, cách tiếp cận L-moments). Mỗi biểu đồ thể hiện các mức 1/2, 1/5, 1/10, 1/25, 1/50, 1/100 (tương ứng AEP 0.5, 0.2, 0.1, 0.04, 0.02, 0.01).

Kết quả được lập riêng cho các thời đoạn 60 phút, 24 giờ, 48 giờ, 10 ngày. Với 60 phút, tổng hợp theo vùng giờ (Hình 4.4.2); với 24 giờ, 48 giờ, 10 ngày, tổng hợp theo vùng ngày (Hình 4.4.1).
Quy trình: đếm số sự kiện tại mỗi trạm vượt phân vị ứng với AEP ở thời đoạn đã chọn (trích xuất trường hợp giống Mục 4.1.3), sau đó gộp tất cả các trạm trong vùng, phân theo tháng, chuẩn hóa theo tổng số năm số liệu của vùng và vẽ bằng PFDS.

3. Kết quả

Các biểu đồ mùa vụ có trên PFDS (nút “Seasonality” khi chọn một điểm). Biểu đồ cho biết tỷ lệ % sự kiện vượt AEP ở thời đoạn đã chọn; các tỷ lệ dựa trên thống kê vùng. Tiêu đề đồ thị nêu tổng số trạm và tổng năm số liệu dùng cho vùng.

Diễn giải AEP: đó là xác suất một sự kiện vượt phân vị trong một năm bất kỳ (ví dụ 1/100 = 1%). Theo lý thuyết, 50% tổng số sự kiện có thể vượt 1/2 AEP, 4% vượt 1/25, 2% vượt 1/50, 1% vượt 1/100; vì vậy tổng các tỷ lệ 1/2 AEP theo 12 tháng xấp xỉ 50%.

Các biểu đồ cũng cho thấy tính mùa vụ có thể khác nhau giữa thời đoạn ngắn và dài, và giữa vùng tần suất theo ngày với theo giờ.

Hình A.2.1. Ví dụ về biểu đồ vượt quá theo mùa trong khoảng thời gian 60 phút.